Nông phẩm xuất khẩu và các ngành công nghiệp tốn ít chi phí như giày dép và may mặc đã mang lại cho Việt Nam nguồn thu ngoại tệ đáng kể trong hàng chục năm qua. Tuy nhiên, gạo, cà phê và quần áo giá rẻ dần trở thành các mặt hàng phổ thông mang lại ít lợi nhuận. Vì vậy, trong những năm gần đây, Chính phủ Việt Nam cố gắng thu hút đầu tư vào các ngành có giá trị gia tăng cao hơn. Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Chính phủ cắt giảm nhiều loại thuế, ví dụ thuế nhập khẩu các thiết bị máy tính cá nhân, và đưa ra những dự án phát triển cầu cảng, xây dựng nhà máy lọc dầu, nhà máy điện nguyên tử...

Một giám đốc điều hành tập đoàn tin học FPT Việt Nam, được báo trên mạng businessweek.com trích dẫn, phấn khởi khẳng định, nhân công lao động tại Việt Nam là rất rẻ. Theo ông này, Việt Nam đã sẵn sàng trong cuộc cạnh tranh và cố gắng trở thành một trong những trung tâm thu hút đầu tư nước ngoài.

Với gần 90 triệu dân, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ lao động trẻ cao nhất trên thế giới. Xuất khẩu sang Mỹ, thị trường lớn nhất của Việt Nam, đạt mức 12,3 tỷ đô la trong năm 2009. Đầu tư nước ngoài không ngừng tăng và có thể tăng gấp đôi trong năm nay, lên đến 15 tỷ đô la Mỹ.

Cuối năm nay, tập đoàn tin học Intel (Mỹ) sẽ xây dựng một cơ sở kiểm tra chất lượng và lắp ráp, trị giá 1 tỷ USD gần thành phố Hồ Chí Minh. Đầu tháng 7/2010, ông Arthur Chaio, Chủ tịch tập đoàn Điện tử Taiwan Electronic & Electrical Appliances Assn (vùng lãnh thổ Đài Loan) cho biết, sẽ giúp các doanh nghiệp Đài Loan tìm kiếm những cơ hội đầu tư tại Việt Nam.

Căng thẳng chính trị tại Thái Lan cũng buộc các doanh nghiệp nước ngoài phải hướng sang Việt Nam để tìm cơ hội. Giám đốc phụ trách châu Á của công ty Polycom, có trụ sở tại California (Mỹ), cho biết là Thái Lan cung cấp đến 80% các thiết bị video hội nghị cho tập đoàn này. Thế nhưng, do tình hình chính trị bất ổn tại Thái Lan, Polycom đang xem xét các kế hoạch khẩn cấp và Việt Nam là một trong những giải pháp thay thế.

Cách Hà Nội chừng 90 phút lái xe là khu công nghiệp Quế Võ với những văn phòng rộng rãi, hiện đại được xây dựng theo những ý đồ nhất định. Khu này nằm tại tỉnh Bắc Ninh, trung tâm công nghiệp mới của Việt Nam. Phó giám đốc khu công nghiệp Quế Võ, bà Nguyễn Thu Hương lạc quan, nói: “Chúng tôi có 50 công ty nước ngoài ở đây, chủ yếu hoạt động trong ngành công nghệ cao. Các hãng đến từ Triều Tiên, Đài Loan, Mỹ và Nhật Bản”.

Trong năm 2008, hãng Canon của Nhật Bản đã chọn Quế Võ để đặt nhà máy sản xuất máy in laser và đây là nhà máy lớn nhất trên thế giới của Canon. Ở ngay gần Canon là Foxconn. Hãng điện tử của Đài Loan này được biết tới nhiều trong tháng trước khi họ tuyên bố tăng gấp đôi mức lương tại nhà máy chính của họ ở Thẩm Quyến (Trung Quốc).

Việt Nam đã tăng mức lương tối thiểu ở các công ty nước ngoài thêm 28% trong năm nay. Đây là lần tăng đầu tiên trong 6 năm, nhưng nó cũng chỉ đưa mức lương lên ngang với mức của Campuchia. Mức lương trung bình ở Việt Nam hiện vẫn thấp hơn so với Thái Lan và Trung Quốc. Thu nhập của công nhân ở Việt Nam chỉ bằng hai phần ba mức của công nhân Trung Quốc- đây là lý do nhiều nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục tìm đến Việt Nam để tìm kiếm cơ hội kinh doanh.

Ông Toh Poh-Heng, Tổng giám đốc Công ty Lovely Creations (Đài Loan)- cho biết, lương công nhân tại các khu sản xuất quanh vùng duyên hải của Trung Quốc, như Ninh Phố- nơi có nhà máy chính của công ty- đã tăng từ 15 đến 20% trong năm nay. Ông nói mức lợi nhuận của công ty đã giảm đi một nửa trong năm năm qua. Nhiều đối thủ cạnh tranh của ông đã phá sản. Ông cho biết: “Lựa chọn cuối cùng của chúng tôi là chuyển sản xuất tới những nơi có giá thấp hơn như Indonexia hay Việt Nam”.

Xét về tổng thể, không một ai cho rằng Việt Nam có thể thay thế Trung Quốc trong vai trò “công xưởng thế giới” bởi vì quy mô nền kinh tế Trung Quốc rất lớn và cơ sở hạ tầng phát triển cao hơn Việt Nam nhiều. Ông Dan Berman, Giám đốc Công ty cung cấp đồ chơi Langton (Hồng Kông) nhận định, cho dù giá thành sản xuất có thể tăng tại những cơ sở ở phía nam Trung Quốc, nhưng các doanh nghiệp vẫn có thể tìm được những sản phẩm thay thế giá rẻ ở những nơi khác trên đất nước Trung Quốc.     

Trong khi đó, ông Don Lam, Giám đốc điều hành tập đoàn đầu tư Vina Capital Group, lập luận rằng, với dự án đường bộ cao tốc nối liền miền bắc Việt Nam với miền nam Trung Quốc và giá nhân công rẻ chỉ bằng hai phần ba bên Trung Quốc, các doanh nghiệp Việt Nam có thể cạnh tranh và trở thành một mắt xích trong hệ thống cung cấp sản phẩm của Trung Quốc.

Nếu như chênh lệnh chi phí nhân công giữa hai nước ngày càng lớn thì đã đến lúc các doanh nghiệp nước ngoài phải di chuyển cơ sở đầu tư sang Việt Nam.

Tuy nhiên, lương thấp không phải là điều hấp dẫn duy nhất ở Việt Nam. Theo Jeffrey Loerres, Chủ tịch và Tổng giám đốc của tập đoàn tuyển dụng lao động thứ nhì thế giới, Manpower, đã có chuyến thăm đầu tiên tới TP. Hồ Chí Minh. Ông Joerres rất quan tâm tới Việt Nam, nước có một nửa dân số dưới tuổi 30. Ông nói: "Các công ty có thể có kế hoạch dài hạn ở đây. Nếu 5 năm, hay 10 năm sau tôi tới đây, tôi thực sự có thể làm việc với những người ở độ tuổi 20-30 này. Họ sẽ có cái nhìn cởi mở đối với cách chúng tôi kinh doanh, cách các công ty phương Tây và cả phương Đông làm việc”.

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp họp ở TP. Hồ Chí Minh nhân Diễn đàn Kinh tế Thế giới Đông Á, đều đồng ý rằng, đã đến lúc Việt Nam cần nhân rộng thành công ở Quế Võ nếu muốn hấp dẫn thêm đầu tư nước ngoài.

Nguồn: "Báo Công Thương Điện Tử"